ویژهنامه «جنگ رمضان» پژوهشکده مطالعات بنیادین امنیت، تلاشی است برای بازخوانی برخی از مهمترین ابعاد فقهی، حقوقی، امنیتی و الهیاتی تحولات اخیر در وضعیت پیچیده «نه جنگ، نه صلح» است. این وضعیت، نه آرامش کامل دوران صلح را دارد و نه صورت آشکار و کلاسیک جنگ را؛ بلکه عرصهای میان تهدید، بازدارندگی، روایتسازی، فشار روانی، کنش حقوقی و مقاومت اجتماعی است. از همین رو، فهم آن نیازمند نگاهی چندلایه و مبتنی بر مبانی دینی، فقهی و امنیتی است. در این شماره، یکی از محورهای اصلی به بررسی مبانی فقهی و حقوقی اعمال حاکمیت بر تنگه هرمز اختصاص یافته است. تنگه هرمز، صرفاً یک مسیر عبور دریایی نیست، بلکه نقطهای راهبردی در معادلات امنیت منطقهای، اقتصاد جهانی و حقوق حاکمیتی ایران است. از این منظر، مسئله اعمال حاکمیت بر این گذرگاه مهم، نیازمند واکاوی دقیق قواعد فقهی، حقوق بینالملل، مصالح ملی و اقتضائات امنیتی جمهوری اسلامی ایران است. محور دیگر ویژهنامه، پایبندی به مقابله به مثل در اقدامات نظامی دفاعی است. در منطق اسلامی، دفاع در برابر تجاوز، امری مشروع و ضروری است؛ اما این دفاع، بیضابطه و فارغ از حدود شرعی و اخلاقی نیست. از این رو، نسبت میان حق دفاع، بازدارندگی، تناسب در پاسخ و رعایت حدود الهی، از موضوعات مهمی است که در این بخش مورد توجه قرار میگیرد. همچنین این ویژهنامه به پدیدارشناسی جنگ شناختی و روایتسازی دشمن در وضعیت «نه جنگ، نه صلح» میپردازد. در این میدان، دشمن بیش از آنکه صرفاً به دنبال درگیری نظامی باشد، ذهن، امید، اعتماد عمومی و قدرت تشخیص جامعه را هدف قرار میدهد. بر همین اساس، راهبردهای مقابله با جنگ شناختی بر پایه فقه امنیت، از جمله توجه به مفاهیمی مانند ارجاف، اضلال، نفی سلطه، حفظ نظام و جهاد تبیین، اهمیت ویژهای مییابد. در کنار این مباحث، الهیات تابآوری نیز به عنوان یکی از محورهای نظری ویژهنامه مطرح شده است. امنیت ملی در نگاه الهیاتی، تنها با قدرت سخت تعریف نمیشود؛ بلکه ایمان، امید، هویت، صبر اجتماعی، فرهنگ مقاومت و انسجام عمومی نیز از ارکان آن به شمار میآیند. جامعهای که از پشتوانه معنایی و هویتی برخوردار باشد، در برابر جنگهای فرسایشی و شناختی مقاومتر خواهد بود. ویژهنامه جنگ رمضان پژوهشکده مطالعات بنیادین امنیت میکوشد با تکیه بر ظرفیتهای فقه امنیت، الهیات مقاومت و تحلیل راهبردی، زمینهای برای فهم عمیقتر تحولات کنونی و گفتوگوی علمی درباره امنیت جامعه اسلامی فراهم آورد.
معرفی ویژهنامه جنگ رمضان
